كريم زمانى جعفرى

65

فرهنگ لغات نهج البلاغه (فارسى)

- ادحض ، فعل ماضى مفرد مذكر غائب از باب افعال است . در اينجا جواب شرط است لذا معنى آن به مضارع ( باطل گرداند ) تغيير يافته است . من خاصمه اللّه حض حجته . ن 53 ص 996 س 2 ادَّخَرَ : اندوخت . مص . ادّخار ر . ذ خ ر - ادخر ، فعل ماضى مفرد مذكر غايب از باب افتعال است . ادّخر در اصل اذتخر بوده است . و چون ( ت ) در باب افتعال بعد از ( ذ ) قرار گرفته به ( د ) تبديل شد . و ادخروا عتقد . ن 3 ص 835 س 8 ادَّخَرْتَ : اندوختم . مص . ادّخار ر . ذ خ ر - ادخرت فعل ماضى متكلم وحده از باب افتعال است . ادخرت در اصل ، اذتخرت بود و چون ( ت ) در افتعال بعد از ( ذ ) واقع شده به ( د ) تبديل شده است . لا ادخرت من غنائمها وفرا . ن 45 ص 966 س 9 ادْخَلَ : در آورد ، داخل كرد . مص . ادخال ر . د خ ل - ادخل ، فعل ماضى مفرد مذكر غايب از باب افتعال است . ليكن در ص 500 س به معنى مضارع جمع ( در آوردند ، داخل كنند ) آمده است . زمان آن تبديل به مضارع شده زيرا از امرى حتمى الوقوع خبر مىدهد . و به جمع مبدل شده زيرا فاعل آن ( الظلمة ) اسم جمع است . و ادخلنا و اخرجهم . خ 144 ص 437 س 9 و ادخله الظلمة ترحة . خ 157 ص 500 س 2 و لما ادخل اللّه العرب فى دينه . ن 17 ص 863 س 14 ادْخُلْ : در آ . ر . د خ ل - ادخل ، فعل امر مفرد مذكر حاضر از باب ثلاثى مجرّد است . فادخل فيما دخل فيه الناس . ن 64 ص 1056 س 4 ادْخَلْتُمْ : داخل كرديد . مص . ادخال ر . د خ ل - ادخلتم ، فعل ماضى جمع مذكر حاضر باب افعال .